Cennik usług w sprawach cywilnych

Koszty procesu w postępowaniu cywilnym w ogólności

Ustawa z dnia 28 lipca 2005r.o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, której tekst jednolity opublikowany został w Dzienniku Ustaw z 2014 roku, pozycja 1025, 1296, 1306, z 2015 r. poz. 2, 4 określa zasady i tryb pobierania opłat sądowych, zasady ich zwrotu, ich wysokość, zasady zwalniania od kosztów sądowych oraz umarzania, rozkładania na raty i odraczania terminu zapłaty należności sądowych. Zasadniczo koszty sądowe na początku procesu ponosi strona inicjująca postępowanie. Na koszty sądowe składają się:

1. Opłaty sądowe
2. Wydatki stron i uczestników postępowania

Aktami prawnymi wpływającymi na wysokość kosztów procesu są również rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (odnosi się do adwokatów) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z tego samego dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( odnosi się do radców prawnych).
Tym samym, do wyżej wskazanych opłat i wydatków doliczyć należy :

3. koszty zastępstwa procesowego świadczone przez pełnomocników zawodowych (radców prawnych i adwokatów ) z "z urzędu" lub "z wyboru".

Warto przy tym zwrócić uwagę, że przytoczone powyżej rozporządzenia MS odnoszą się do wynagrodzenia radców prawnych i adwokatów za pomoc prawną świadczoną "z urzędu". Koszty te ponoszone są zasadniczo przez Skarb Państwa. Profesjonalna pomoc prawna "z urzędu" przysługuje wyłącznie stronom na zasadach określonych przez ustawę. Koniecznym jest spełnienie pewnych warunków, po wyczerpaniu których Sąd wyznaczy adwokata lub radcę prawnego "z urzędu". W pozostałych przypadkach pozostaje nam wynajęcie pełnomocnika lub obrońcy "z wyboru" na zasadach komercyjnych, do których powyższe rozporządzenia się nie odnoszą.

ad. 1. Opłaty sądowe

Istnieją zasadniczo trzy rodzaje opłat sądowych, których podział przebiega w zależności od metodyki ich naliczania. Są to:

1. opłaty stałe
2. opłaty stosunkowe
3. opłaty podstawowe

W pewnych przypadkach, gdy określenie wartości opłaty jest utrudnione lub niemożliwe pobierana jest tzw. opłata tymczasowa, której ostateczna wartość ustalona zostnie po zakończeniu postępowania.

ad. 2. Wydatki stron i uczestników postępowania

Na wydatki składają się między innymi:

- zwrot kosztów podróży i noclegu oraz utraconych zarobków związanych ze stawiennictwem świadka,
wynagrodzenie połączone ze zwrotm kosztów dla biegłych, tłumacza czy też ustanowionego w sprawie kuratora
koszty przeprowadzenia innych dowodów.

Katalog wydatków jest dużo szerszy, i zależeć będzie od charakteru toczącego się postępowania.

ad. 3. Koszty zastępstwa procesowego świadczone przez adwokata lub radcę prawnego

Choć powyżej przedstawiłem dwa akty prawne w postaci rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości to jednak trzeba zaznaczyć, że stawki te są takie same, a jedyna różnica sprowadza się do zakresu kompetencji, który w przypadku radców prawnych, podlega pewnym ograniczeniom, chociaż co trzeba podkreślić obydwa te zawody zbliżyły się do siebie. Obecnie radcy prawni mogą już prowadzić sprawy rodzinne i opiekuńcze a od 01.07.2015r. w pełni sprawować stosunek obrończy w postępowaniu karnym. Zniesienie tego ograniczenia w zasadzie zrównuje te zawody w swej konstrukcji prawnej.
W przytoczonych rozporządzeniach stawki ustalone zostały na poziomie minimalnym. Po prawej stronie przedstawiłem ich przykładową wysokość. Niemniej jednak raz jeszcze podkreślam, że przytoczone przykłady stawek odnoszą się do pełnomocników i obrońców "z urzędu". O kosztach pomocy prawnej świadczonej "z wyboru" decyduje porozumienie pomiędzy kancelarią a klientem. W przypadku naszej kancelarii, ustalamy nasze honorarium z uwzględnieniem charakteru sprawy, stopnia komplikacji prawnej oraz wartości przedmiotu sporu.

Zwolnienie od kosztów sądowych

Jeżeli nasza sytuacja finansowa jest na tyle trudna, że nie jesteśmy w stanie ponieść kosztów sądowych (opłat i wydatków) bez koniecznego uszczerbku dla siebie lub naszej rodziny możemy starać sie o zwolnienie z nich. Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno być dołączone sporządzone wg. określonego wzoru oświadczenie o naszej sytuacji materialnej i rodzinnej.
Strona zwolniona od kosztów sądowych na zasadzie art. 117 kodeksu postępowania cywilnego może starać się o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego "z urzędu". To samo prawo przysługuje osobie co prawda nie zwolnionej z kosztów jednak będącej w stanie wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynajęcia adwokata lub radcy prawnego bez koniecznego uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Sąd wyznaczy adwokata lub radcę prawnego z urzędu wówczas gdy uzna to za konieczne.

Kto ponosi ciężar kosztów sądowych?

W najogólniejszym zarysie jest tak, że koszty sądowe (opłaty i wydatki) oraz koszty adwokata czy radcy prawnego finalnie ponosi strona - mówiąc kolokwialnie - przegrywająca sprawę. Zasada ta może ulegać pewnym modyfikacjom.

koszty sądowe w sprawach karnych

Przykłady opłat, wydatków oraz kosztów zastępstwa

1. Opłaty sądowe

W sprawach majątkowych pobiera się opłatę stosunkową na poziomie 5% wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 złotych i nie więcej niż 100 000 złotych.

Opłata stała nie może być niższa niż 30 zł i wyższa niż 5.000 zł.
I tak, przykładowo, opłatę stałą w kwocie 600 złotych pobiera się w sprawach o:
rozwód, separację

Opłatę stałą w kwocie 200 złotych pobiera się od pozwu w sprawie o:
1) ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa;
2) unieważnienie małżeństwa;
3) rozwiązanie przysposobienia;
4) zaprzeczenie ojcostwa lub macierzyństwa;
5) unieważnienie uznania dziecka;
6) ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej;
7) naruszenie posiadania;
8) uchylenie uchwały organu spółdzielni;
9) stwierdzenie nieważności uchwały organu spółdzielni;
10) ustalenie istnienia lub nieistnienia uchwały organu spółdzielni;
11) uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej;
12) przyjęcie w poczet członków spółdzielni mieszkaniowej;
13) opróżnienie lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu;
14) ustalenie wstąpienia w stosunek najmu.

W sprawach gospodarczych opłata oscyluje na poziomie 2.000 zł i pobiera się ją w sprawach takich jak rozwiązanie spółki czy też wyłączenie wspólnika.

I wreszcie opłata podstawowa, pobierana jest wszędzie tam gdzie nie nalicza się opłaty stałej lub stosunkowej.
Przykladowo, w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30 złotych wyłącznie od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Jednakże w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę 50 000 złotych, pobiera się od wszystkich podlegających opłacie pism procesowych opłatę stosunkową.

2. Wydatki stron i uczestników postępowania

Wydatki to najtrudniej dająca się precyzyjnie określić kategoria. W przypadku świadków są to koszty podróży i noclegu plus koszty utraconego zarobku z tytułu stawiennictwa do sądu.
W przypadku biegłych, tłumaczy będzie to wynagrodzenie wzbogacone o zwrot kosztów nakładów poniesionych na wydanie opinii. Wynagrodzenie to oblicza się na podstwie stawki godzinowej czy zryczałtowanej taryfy określonej dla poszczeólnych kategorii biegłych. Określa je Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu cywilnym Dz.U. 2013 poz. 518

3. Koszty zastępstwa procesowego świadczone przez adwokata lub radcę prawnego "z urzędu"

Koszty te określone zostały przez Ministra za pomocą tzw. stawek minimalnych. Opłata ta nie może przekroczyć sześciokrotności stawki minimalnej. W niektórych przypadkach mają one charakter zmienny i zależą od wartości sprawy:

w sprawach do 500 zł – 60 zł;
powyżej 500 zł do 1500 zł – 180 zł;
powyżej 1500 zł do 5000 zł – 600 zł;
powyżej 5000 zł do 10 000 zł – 1200 zł;
powyżej 10 000 zł do 50 000 zł – 2400 zł;
powyżej 50 000 zł do 200 000 zł – 3600 zł;
powyżej 200 000 zł – 7200 zł.

Przykładowe stawki minimalne wynoszą w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego:

rozwód i unieważnienie małżeństwa – 360 zł;
stwierdzenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa – 240 zł;
przysposobienie – 180 zł;
pozbawienie, ograniczenie, zawieszenie lub przywrócenie władzy rodzicielskiej oraz odebranie dziecka – 120 zł;
ustalenie ojcostwa, zaprzeczenie ojcostwa, unieważnienie uznania dziecka oraz rozwiązanie przysposobienia – 240 zł;
ubezwłasnowolnienie – 240 zł;
uznanie za zmarłego lub stwierdzenie zgonu oraz rozstrzygnięcie co do aktów stanu cywilnego – 180 zł;
rozstrzygnięcie w istotnych sprawach rodziny lub co do zarządu majątkiem wspólnym – 240 zł;
zniesienie wspólności majątkowej między małżonkami – 360 zł;

Powyższe stawki odnoszą się do pełnomocników i obrońców w sprawch "z urzędu".